Thoát khỏi… tâm lý đám đông

    

Phần lớn NĐT bắt đầu tham gia thị trường quá muộn và ôm lỗ quá lâu và chốt lãi quá sớm. Khi tham gia vào thị trường thì đứng ở đám đông. Khi đó, những quyết định đưa ra đều không kiên định, dễ bị dao động và thay đổi.

Trò chơi của tâm lý

Giám đốc Công ty Đào tạo Đầu tư DoBF Lưu Trung Dũng cho biết, hiện nay đa phần NĐT mua bán chứng khoán thường dựa theo cảm xúc, trí tưởng tượng về sự lên xuống của giá cổ phiếu – một trạng thái tâm lý nhất thời. Do vậy, phần lớn các quyết định này thường đem lại kết quả không thực sự như ý.

Nhìn vào đồ thị mô phỏng tâm lý NĐT suốt 12 năm qua, ông Dũng cho biết, thông thường các NĐT mới tham gia TTCK thường đợi đến khi thị trường bắt đầu lên. Tuy nhiên, NĐT mới thường ít chú ý đến các tín hiệu khi TTCK tăng 10-15%. Thậm chí, nhiều NĐT còn cho rằng, thị trường lên rồi sẽ lại xuống.

Khi TTCK tăng lên đến 30%, nhiều NĐT vẫn cho rằng không có cớ gì khiến thị trường tăng điểm bởi kinh tế vẫn đang khó khăn, lạm phát đang tăng, DN chết hàng loạt.

Khi TTCK tăng lên đến 50%, thấy “hàng xóm” đầu tư có lãi tầm 30% thì bắt đầu sốt ruột, rồi bắt đầu quan tâm và thấy hình như có gì đặc biệt. Khi TTCK tăng lên 70 đến 80% thì lại nói thị trường có lý vì lãi suất giảm, Chính phủ có động thái là nới lỏng tín dụng, lạm phát có xu hướng chững lại... Khi TTCK tăng lên khoảng 80%, NĐT bắt đầu mua, và nghĩ chắc chắn còn lên nữa.

Mua xong, TTCK xuống ít, NĐT vẫn cho rằng chỉ xuống ít nên đây là cơ hội mua thêm. Nhưng khi mua thêm, TTCK lại tiếp tục xuống 20 đến 30%. Lúc này thay vì mang tiếng lỗ 30%, NĐT lại đưa ra quyết định tăng gấp đôi vốn để mua thêm nhằm giảm bớt lỗ còn 15%. TTCK lại tiếp tục đi xuống đến khi NĐT không còn tiền, và các CTCK không cấp tín dụng, NĐT sẽ chuyển đầu tư từ ngắn hạn sang dài hạn.

Khi TTCK giảm xuống bằng thời gian bắt đầu nhích lên, NĐT bắt đầu không chịu nổi bởi đầu tư 1 tỷ, giờ chỉ còn 200 triệu, các kế hoạch của NĐT bị phá vỡ.

Khi đó NĐT bắt đầu cuống. Sau khi TTCK xuống bằng lúc đầu và nhích lên một chút, NĐT bán tháo cổ phiếu với tâm lý “may quá vì vừa thoát được hàng”. Nhưng thật chẳng may, NĐT vừa bán xong thì thị trường lại tiếp tục lên. Và NĐT lại thấy vô lý. Chu kỳ tâm lý mới của NĐT lại bắt đầu...

“Đây chính là chu kỳ tâm lý của phần lớn NĐT kém kinh nghiệm và đã phải chịu thua lỗ trên thị trường thời gian qua” – ông Lưu Trung Dũng nhận định.

Ông Dũng cho rằng, rất nhiều NĐT đều vấp phải tình cảnh như vậy bởi đầu tư chứng khoán là trò chơi nặng về tâm lý. Phần lớn NĐT bắt đầu tham gia thị trường quá muộn và ôm lỗ quá lâu và chốt lãi quá sớm. Khi tham gia vào thị trường thì đứng ở đám đông. Khi đó, những quyết định đưa ra đều không kiên định, dễ bị dao động và thay đổi.

Phải thoát được tâm lý đám đông

Một khảo sát của Công ty Đào tạo Đầu tư DoBF cho thấy, thông thường NĐT càng có trình độ học vấn cao, khi ra quyết định lựa chọn lại càng kém hiệu quả hơn những người khác. Trò chơi tâm lý phụ thuộc vào bản ngã, vào yếu tố cảm xúc chứ không phải học vấn của NĐT. Điều này càng tỏ ra có lý khi nhiều NĐT không muốn thừa nhận thua lỗ vì khi cắt lỗ thì nghĩa là họ chứng minh sự thất bại của mình. Và càng những người có học vấn cao lại càng không chấp nhận thất bại, do đó khi thua lỗ người ta lại tìm mọi cách để che giấu...

Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng, các NĐT thành đạt lại không như vậy, họ không cho phép cảm xúc lấn át khi ra các quyết định đầu tư. Kiểm soát cảm xúc, nuôi dưỡng tinh thần khỏe mạnh luôn là nhiệm vụ hàng đầu đối với các NĐT tài ba. Đó là bí quyết thành công của họ. Song, để có quyết định vững vàng, điều quan trọng nhất là khi đặt lệnh phải tránh ngồi gần đám đông để có thể rơi vào tình trạng bị cảm xúc chi phối.

Nhưng điều đó là chưa đủ, bởi để trở thành NĐT thành công, điều quan trọng nhất là  nên biết và nên học cách của những người thành công. Trong bộ quy tắc đầu tư, các NĐT thành công đều có phương án xử lý khi đầu tư không hữu hiệu, phải quản trị rủi ro thế nào và khi đối mặt với thua lỗ, phải làm gì. “Trong bộ nguyên tắc đầu tư, phần quản trị tiền và rủi ro được các NĐT thành công cho rằng quan trọng hơn cả phương pháp và kỹ thuật đầu tư. Kỹ thuật tốt đến mấy mà quản trị không tốt, NĐT vẫn bị thua lỗ. Nhưng kỹ thuật phân tích trung bình, mà quản trị tốt, NĐT vẫn có thể thắng” – ông Dũng kết luận.

Quan trọng hơn là mặc dù NĐT có nguyên tắc, phương pháp đầu tư tốt nhưng khi tín hiệu thị trường phát ra lại không dám đưa ra quyết định đầu tư. Điều này do tâm thức NĐT chưa đủ mạnh để vững tin, mạnh tay với quyết định đưa ra. Vì vậy, để có được tâm lý khỏe mạnh, NĐT phải loại bỏ thói quen tâm lý có hại, như đổ lỗi, bao biện, oán trách hay tự dằn vặt bản thân.

Xác định sớm đáy thị trường – có thể không?

Tất cả các đợt tăng mới đều bắt đầu từ “Ngày tạo đà”. Tuy nhiên, không phải tất cả “Ngày tạo đà” đều sẽ dẫn đến một đợt tăng mới.

Như chúng ta đã thấy, hiện nay thị trường đang ở xu hướng giảm, hầu hết các nhà đầu tư đều giảm tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu. Vấn đề đặt ra ở đây là nếu tham gia quá sớm không đúng đáy thị trường khả năng mất tiền là rất cao, nhưng nếu quá chậm thì sẽ lại vuột mất cơ hội. Vậy, nên đứng ngoài thị trường này trong bao lâu? Một trong những câu trả lời chính là sử dụng kỹ thuật “Follow Through Day” tạm dịch là “Ngày tạo đà” của phương pháp CANSLIM. Kỹ thuật này sẽ giúp nhà đầu tư xác định sớm đáy thị trường.

Kỹ thuật “Ngày tạo đà” giúp xác định sớm đáy thị trường với tỷ lệ thành công 75%.

Sau một thời gian giảm giá, thị trường sẽ có phiên tăng điểm trở lại và phiên tăng điểm này được tính là Ngày 1 của đợt cố gắng phục hồi.

Hai phiên tiếp theo Ngày 2 & 3 chúng ta sẽ tiếp tục theo dõi. Tuy không nhất thiết phải tăng mạnh nhưng tuyệt đối hai phiên này không được rớt dưới điểm thấp nhất của Ngày 1 khi đó đợt phục hồi vẫn còn giá trị.

Theo đó, ngày tạo đà thường xuất hiện trong khoảng từ Ngày 4 đến Ngày 7 của đợt cố gắng phục hồi khi chỉ số thị trường tăng từ 1,7% trở lên so với phiên trước. Đồng thời, khối lượng cũng tăng cao hơn so với phiên trước.

Hình 1: Minh họa ngày tạo đà

Ngày tạo đà là dấu hiệu đáng tin cậy về một đợt phục hồi mới đang bắt đầu và đáy thị trường đã được xác lập với tỷ lệ thành công là 75%. Điều này báo hiệu cho nhà đầu tư thấy thị trường đang thay đổi xu hướng và nên bắt đầu cân nhắc mua vao các cổ phiếu theo dõi. Tuy nhiên, đối với ngày tạo đà xuất hiện sau Ngày 10 thì tỷ lệ thành công sẽ thấp hơn.

Mặc dù kỹ thuật này có vẻ bí ẩn ở lần đầu tiên tiếp cận. Nhưng, nó thật sự là kết quả nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua của IBD theo khoa học xác suất thống kê.

Lưu ý: Tất cả các đợt tăng mới đều bắt đầu từ “Ngày tạo đà”. Tuy nhiên, không phải tất cả “Ngày tạo đà” đều sẽ dẫn đến một đợt tăng mới.

Kiểm nghiệm kỹ thuật “Ngày tạo đà” cho TTCK Việt Nam

Để kiểm nghiệm kỹ thuật này, Phú Tòan sử dụng chỉ số HNX-index là chỉ số thị trường chính, vì hiện nay chỉ số VNIndex bị bóp méo bởi các cổ phiếu có vốn hóa lớn nhưng khối lượng cổ phiếu tự do giao dịch thấp như BVH, MSN, VIC… làm mất tính đại diện thị trường.

Đồng thời, do chỉ số HNX-Index cũng chưa thật sự đáng tin cậy vì 70% số phiếu thuộc dạng kém thanh khoản, vốn hóa nhỏ dễ bị thao túng giá cả. Dẫn đến HNX-Index thường xuyên bị biến động bất thường và phát sinh tín hiệu lỗi khi xác định thời điểm tham gia thị trường.

Do đó Phú Tòan cũng sử dụng PhuToan 50 Index kiểm nghiệm hiệu quả của kỹ thuật này. PhuToan 50 Index là chỉ số thị trường được xây dựng từ 50 doanh nghiệp dẫn đầu trong các ngành dẫn đầu của nền kinh tế Việt Nam nhằm khắc phục hạn chế của hai chỉ số thị trường hiện nay là VN-Index và HNX-Index. (Để tìm hiểu về PhuToan 50 Index vui lòng truy cập địa chỉ: http://www.phutoan.com.vn/stocktracker/chi-so )

Thời gian kiểm nghiệm: từ tháng 2 năm 2009 đến tháng 4 năm 2011.

Kết quả kiểm nghiệm như sau:

Chỉ số thị trường	HNX-index	PhuToan 50 Index
Tỷ lệ xác định đáy thành công (%)	56.25%	77%
Số lần xác định đáy thành công	9/16	10/13

Hình 2: Các ngày tạo đà xuất hiện trong giai đọan từ tháng 2 năm 2009 đến tháng 4 năm 2011.

Như vậy, trong hai năm trở lại đây kỹ thuật “Ngày tạo đà” đã chứng minh được hiệu quả tại TTCK Việt Nam. Đặc biệt, khi sử dụng chỉ số thị trường PhuToan 50 Index đã cho thấy tỷ lệ thành công cao 77%.

(Theo CafeF.vn)

Chết vì chứng khoán

Năm 1932, một nhóm các nhà đầu tư tài chính giàu nhất thế giới gồm 7 người gặp nhau tại khách sạn Edgewater ở Chicago (Mỹ). Tài sản của họ nhiều hơn cả Kho bạc Nhà nước Mỹ cộng lại và trong nhiều năm qua, giới truyền thông đưa tin về họ như những mẫu thành công điển hình.

Jesse Livermore. Ảnh:pam

Họ là Charles Schwab - Chủ tịch Tập đoàn thép lớn nhất thế giới, Arthur Cutten - nhà đầu tư lúa mì lớn nhất thời kỳ những năm 1932. Người thứ ba là Richard Whitney - Giám đốc Sở giao dịch chứng khoán New York; Albert Fall - thành viên Nội các, Jesse Livermore - nhà đầu cơ giá xuống nổi tiếng nhất Phố Wall, Leon Fraser - Chủ tịch Ngân hàng Thanh toán Quốc tế và Ivan Kruegger - ông chủ hãng độc quyền lớn nhất thế giới.

Điều gì đã xảy ra với họ? Ông Schwab và Cutten chết trong khốn khó, Whitney phải ở trong nhà lao Sing Sing nhiều năm. Fall cũng ngồi tù thời gian dài, nhưng sau đó được phóng thích nên ông đã qua đời tại nhà. Những người còn lại như Livermore, Fraser và Kruegger đều tự vẫn.

Cuốn sách "Chết vì chứng khoán" kể về cuộc đời Jesse Livermore - một trong số bảy nhà đầu tư chứng khoán tài ba nhất mọi thời đại kể trên vừa được Công ty Phát hành sách Alphabooks giới thiệu chiều 17/9.

Sự thăng trầm của số phận và gia đình của nhà đầu cơ vĩ đại Jesse Livermore được thể hiện trong 444 trang viết và được xây dựng dựa trên các cuộc phỏng vấn với những người sống sót trong gia đình và những người đã chứng kiến các sự kiện trong cuộc đời ông. Jesse Livermore, một trong những nhà kinh doanh chứng khoán thành công nhất thế giới, nhưng chính ông cũng phải đón nhận một kết cục hết sức bi thảm: gia đình tan vỡ, tài chính phá sản và tự sát trong tuyệt vọng.

Giám đốc Alphabooks - Nguyễn Cảnh Bình cho biết, "Chết vì chứng khoán" của tác giả Richard Smitten chỉ là một trong 7 cuốn sách viết về thị trường chứng khoán và vòng quay của vốn đầu tư mà công ty muốn giới thiệu với đông đảo những người đang, đã và sẽ tham gia thị trường chứng khoán.

Theo ông, những ngày này, thị trường chứng khoán Việt Nam đang rơi vào tình trạng đóng băng, ảm đạm. Giá cổ phiếu liên tục giảm khiến cho các nhà đầu tư "non tay", ít vốn muốn bán tống bán tháo cổ phiếu vì sợ càng để lâu càng thua lỗ. Giá giảm liên tục cũng khiến nhiều người không dám mua vào vì sợ trắng tay. Tuy nhiên theo các chuyên gia phân tích tài chính, đây chính là thời điểm tốt nhất để các nhà đầu tư ngồi lại suy ngẫm, tham khảo những kinh nghiệm, chiến thuật hợp lý. Những cuốn sách viết về kinh nghiệm đầu tư của các ông trùm buôn bán cổ phiếu là một kênh tham khảo rất hữu hiệu.

"Chúng tôi chẳng đưa ra bất kể lời khuyên nào với các nhà đầu tư trong lúc này song với những câu chuyện kể về số phận của các nhà đầu tư trên thế giới sẽ phần nào lý giải phần nào câu hỏi: vì sao có người thành công và có kẻ thất bại", ông Bình cho biết thêm.

Download cuốn sách này tại đây

Khi nào bạn nên bán cổ phiếu đang sinh lời của mình?

“Tất cả mọi loại cổ phiếu đều tồi tệ – trừ phi chúng tăng giá” – William O’Neil, Chủ tịch Investor’s Business Daily.

Tăng trưởng doanh thu, ý tưởng mới, lợi nhuận cao và một đồ thị có xu hướng đi lên là những yếu tố thiết yếu đối với thành công của một cổ phiếu. Khi đạt được tất cả những yếu tố này, bạn đang sở hữu một cổ phiếu tốt. Tuy nhiên cũng cần xem xét đến việc bán chúng một cách hợp lý.

Phản ứng đầu tiên (và rất tự nhiên) của nhà đầu tư là tiếp tục nắm giữ cổ phiểu. Quyết định giữ lại đã đúng trong một thời gian dài như vậy, thì tại sao lại phải bán những cổ phiếu ấy đi? Câu trả lời là “Vì không một cổ phiếu nào tăng giá mãi mãi”. Kể cả những cổ phiếu sinh lời lớn nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán sau khi đạt tới đỉnh điểm, rồi cũng sẽ giảm giá.
Ai cũng hiểu rằng nên nắm giữ một cổ phiếu chừng nào giá và khối lượng giao dịch vẫn còn ở giai đoạn đang phát triển. Nhưng khi bạn nhận thấy một vài dấu hiệu dưới đây, thì bạn nên bán chúng và gửi tiền vào ngân hàng:
Hãy xem xét khả năng thu một ít lợi nhuận khi cổ phiếu đã tăng 20%, ngoại trừ trường hợp cổ phiếu đạt mức gia tăng này trong vòng ba tuần kể từ khi bắt đầu khởi phát. Động thái này đôi khi báo hiệu một thắng lợi lớn.
Bán cổ phiếu đang trên đà tăng giá. Khi cầu đã trở nên quá nóng, bạn nên thả mồi câu.
Bán cổ phiếu được chia tách quá nhiều lần. Sự pha loãng (dilution) bởi quá nhiều cổ phiếu có thể làm cho cổ phiếu đó xuống dốc.
Hãy cảnh giác nếu giá một cổ phiếu được đẩy lên một mức đỉnh mới với khối lượng giao dịch ít.

Investor Psychology

 

Tâm lí nhà đầu tư (Investor Psychology)
Nếu các bạn là nhà đầu tư, nếu các bạn đang quyết định trở thành một nhà đầu tư, hoặc nếu các bạn đang tìm hiểu về nó, thì điều mà các bạn thường được khuyên trước thi tham gia vào thị trường là “chuẩn bị tâm lý đầu tư”. Thật vậy, các bạn có thể bật cười nếu tôi nói “đầu tư bằng niềm tin”, nhưng sau khi các bạn đọc cuốn sách này, các bạn hãy suy ngẫm lại thử xem, mình đã có đủ “niềm tin” để đầu tư hay chưa.
Download sách tại đây

Nhà đầu tư thông minh (The Intelligent Investor)-Benjamin Graham

Trong bối cảnh thị trường căng thẳng như hiện nay, có quá nhiều thứ ở Benjamin Graham mà chúng ta cần phải học hỏi để biết cách làm giàu.

Phong cách đầu tư hiện đại bắt đầu khi thế giới đang cực kỳ căng thẳng. Ông Benjamin Graham, ông thầy của Wall Street”, người đi đầu trong chiến lược đầu tư theo giá trị và từng là người sống qua thời điểm căng thẳng nhất, đã tìm ra quá trình đánh giá các khoản đầu tư và phổ biến nó trong thời kỳ Đại Khủng hoảng năm 1930.

Người ta thường nhớ đến Graham trong vai trò cha đẻ của trường phái đầu tư giá trị và thầy dậy của tỷ phú Warren Buffett tại trường kinh doanh Colombia. Quyển sách nhà đầu tư thông minh (The Intelligent Investor) do ông xuất bản năm 1949 được tỷ phú Warren Buffett coi như quyền sách tốt nhất về đầu tư từng được viết ra.

Trong bối cảnh thị trường căng thẳng như hiện nay, có quá nhiều thứ ở Benjamin Graham mà chúng ta cần phải học hỏi để biết cách làm giàu. Lời khuyên: Hãy đủ linh hoạt để không bị cuốn theo một nguyên tắc nào hết.

Mỗi nguyên tắc đều có điểm mạnh, điểm yếu nhất định. Biết thực sự chúng như thế nào giúp bạn tránh được thảm họa và nắm bắt được cơ hội. Hay ít nhất nó giúp cho bạn có cơ hội tốt hơn.

Trước khi có Graham, không có hệ thống đầu tư nào được sử dụng rộng rãi. Thị trường vốn hết sức hỗn loạn. Các thị trường thường hoạt động dựa trên các mối quan hệ và lừa đảo.

Năm 1969, thị trường chứng khoán tuột dốc mạnh khi Cornelius Vanderbilt, một trong những người giàu nhất trong lịch sử nước Mỹ, đã cố tình khiến thị trường ngập cổ phiếu của công ty đường sắt do ông sở hữu để đánh vào đối thủ Jay Gould.

Ben Graham dậy rằng nhà đầu tư cần phải có tư duy phân tích và cẩn trọng trong việc lựa chọn và quản lý danh mục. Ông đưa ra cách đánh giá cổ phiếu và trái phiếu.

Ông phát minh ra phương pháp đầu tư giá trị với mục tiêu tìm được cổ phiếu rẻ, đang bị đánh giá dưới giá trị thực. Nhờ quan điểm của ông, sau này, một số hệ thống đầu tư khác cũng phát triển nở rộ. Một số người đi theo trường phái của Graham, số khác phản đối.

Tất cả đều cố gắng kiềm chế sự hỗn loạn trên thị trường, vốn có thể mang lại cả sự phá hủy và tiền bạc. Cần nhớ biểu tượng của phố Wall đều là con vật: con bò (lạc quan) và con gấu (bi quan). Graham dậy rằng người ta nên cẩn thận khi phải đối đầu với các sinh vật mạnh mẽ và nguy hiểm như vậy.

Cách tiếp cận thị trường mà Graham và người kế nhiệm ông đưa ra đã hình thành nên nền móng đầu tư của thế kỷ 21: lập danh mục đầu tư, phân tích hành vi, đầu tư tăng trưởng, đầu cơ và nhiều hình thức khác.

Khi mỗi người trung thành với trường phái của riêng họ, cuối cùng hệ thống của họ cũng đầy khiếm khuyết. Trường phái đầu tư giá trị của Graham có một lịch sử thành công khá tốt, trừ những lúc nó không thành công.

Thời kỳ cổ phiếu công nghệ bùng nổ cuối thập niên 1990, nhà đầu tư giá trị thua thiệt nhiều và sau đó danh mục của họ bị tàn phá vào năm 2008 bởi chính những thứ trông có vẻ như rẻ và đáng tin cậy, cổ phiếu tài chính của tổ chức lớn như Lehman Brothers hay Fannie Mae rớt giá đầu tiên khi tín dụng đóng băng.

Ông Graham khẳng định các suy nghĩ hẹp hòi cản trở tư duy mạch lạc. Hãy nghĩ kỹ về khái niệm đó và bạn có thể thấy nhà đầu tư thông minh nên thử bất kỳ trường phái đầu tư nào, miễn họ đã chuẩn bị tốt.

Trong thời kỳ cổ phiếu công nghệ bùng nổ, không nên tránh cổ phiếu tăng trưởng. Từ năm 2002 đến năm 2007, thật thông minh nếu tham gia vào lĩnh vực bất động sản. Nếu chọn đúng quỹ đầu cơ để rót tiền vào, nhà đầu tư kiếm được vô khối. Tổ chức Amaranth Advisors sụp đổ vào năm 2006 khi các quản lý tính toán sai lầm về thị trường năng lượng tương lai. Nhà đầu tư mất phần lớn tiền.

Ông Graham bất đồng với một số ý tưởng đầu tư phức tạp hơn đã được phát triển ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai. Tuy nhiên ông cũng muốn nhà đầu tư cởi mở và tự quyết định cho chính mình.

Nhà đầu tư thành công thường giỏi làm nhiều thứ. Họ không đặt toàn bộ tiền vào một chỗ. Dù ông Graham đánh giá cao cổ phiếu giá trị, ông ủng hộ việc sở hữu lượng trái phiếu lớn vì lý do an toàn.

Hai ý tưởng mà Graham không thích: đầu tư giá trị và giả thuyết thị trường hiệu quả. Giả thuyết thị trường hiệu quả là một giả thuyết của lý thuyết tài chính cho rằng giá cả trên các thị trường có tính chất đầu cơ, đặc biệt là thị trường chứng khoán phản ánh đầy đủ mọi thông tin đã biết, hay nói cách khác, phản ánh đầy đủ kỳ vọng của các nhà đầu tư.

Do đó không thể kiếm được lợi nhuận bằng cách căn cứ vào các thông tin đã biết hay những hình thái biến động của giá cả trong quá khứ. Có thể nói một cách ngắn gọn là các nhà đầu tư không thể khôn hơn thị trường.

Xu thế đầu tư tăng trưởng hết sức phổ biến ở thời điểm thập niên 1920 khi chẳng một ai có định nghĩa về nó. Nhà đầu tư không quan tâm đến việc liệu cổ phiếu có tốt hay không, họ chỉ quan tâm nếu giá của nó đang tăng vọt. Ông Gerald M. Loeb, người đã viết cuốn sách “The Battle for Investment Survival” cho rằng nhà đầu tư nên mua một cổ phiếu khi nó đang tăng nóng, bất chấp giá nó như thế nào và sau đó bán mạnh ngay khi nó suy yếu một chút.

Thế nhưng nếu không xem xét các yếu tố căn bản của cổ phiếu, theo ông Graham, hành vi đầu tư thật ngu đần.

Ông viết: “Chiến lược đầu tư tăng trưởng có thể hiểu theo kiểu A cố gắng quyết định xem B,C,D đang nghĩ gì và nhóm B,C,D nhiều khả năng cũng đang làm như vậy.”

Trong những năm cuối cuộc đời, Graham cố gắng hết sức để đánh bật giả thuyết thị trường hiệu quả.

Ba tiêu chuẩn chính để đầu tư vào cổ phiếu

Cổ tức: Theo Benjamin Graham, một đồng cổ tức được chia ra sẽ đáng giá hơn nếu cổ tức đó được giữ lại tái đầu tư trong công ty và vì thế công ty trả cổ tức cao sẽ có giá cổ phiếu cao. Nhà đầu tư cần phải nghiên cứu quá khứ để dự đoán cách trả cổ tức của công ty trong tương lai. Graham không đánh giá cao việc chia cổ tức bằng cổ phiếu.

Lợi nhuận: Theo Graham, lợi nhuận của công ty đóng một vai trò rất quan trọng trong quyết định đầu tư. Tuy vậy, ông cảnh báo việc nhờ vào các thủ thuật kế toán, các công ty có thể điều chỉnh con số lợi nhuận để tạo ra số đẹp. Do đó nhà đầu tư nên nghiên cứu lợi nhuận trong thời gian dài: 3-5 năm trước và 3-5 năm sau, đặc biệt là phải dự đoán được xu hướng của đồ thị lợi nhuận.

Giá trị tài sản: Giá trị của tài sản có (chỉ tính tài sản hữu hình, không tính tài sản vô hình) chia cho số cổ phiếu là một thông số quan trọng cần quan tâm khi đầu tư. Chỉ số giá trị tài sản thuần ngắn hạn, tức là giá trị tài sản ngắn hạn trừ đi nợ ngắn hạn là một thông số quan trọng thứ hai.

Ngoài ra nhà đầu tư nên nghiên cứu báo cáo tài chính để trả lời ba câu hỏi: Công ty có dòng tiền mặt đủ để hoạt động không? Giá trị tài sản ngắn hạn trừ đi hàng tồn kho có đủ để trả nợ ngắn hạn không? Công ty có những số nợ đáo hạn lớn trong thời gian trước mắt hay không?

Nguyên tắc đánh giá cổ phiếu bằng khả năng sinh ra lợi nhuận

Theo nguyên tắc này, Benjamin chỉ dẫn nhà đầu tư cách tính chỉ số lợi nhuận dự đoán của công ty. Các bước như sau:

- Đánh giá lợi nhuận trung bình công ty trong thời gian năm năm, nhớ điều chỉnh những năm kinh doanh quá tốt và quá xấu.

- Điều chỉnh chỉ số lợi nhuận nếu như có những thay đổi về cơ cấu tài chính của công ty trong năm hiện tại.

- Nhân cho hệ số tối thiểu 8, tối đa 20.

- Điều chỉnh chỉ số lợi nhuận này dựa vào việc so sánh nó với giá trị tài sản có của công ty.

Quyết định đầu tư của nhà đầu tư thông minh sẽ tỷ lệ thuận với sự chênh lệch của chỉ số dự đoán lợi nhuận và giá của cổ phiếu.

Nhà đầu tư thông minh

Benjamin Graham chia nhà đầu tư ra làm hai loại: nhà đầu tư phòng thủ và nhà đầu tư mạo hiểm.

Nhà đầu tư phòng thủ (defensive investors): Là nhà đầu tư không muốn mắc nhiều lỗi lầm. Họ mong muốn có một tỷ suất đầu tư vừa phải. Họ thường đầu tư 40% vào trái phiếu, và 60% còn lại vào những cổ phiếu an toàn. Một số nhà đầu tư thận trọng thậm chí hài lòng khi tỷ suất lợi nhuận cao hơn tỷ suất lạm phát.

Nhà đầu tư mạo hiểm (aggressive investors): Nhà đầu tư mạo hiểm chủ động tìm kiếm để đầu tư vào mọi cổ phiếu mà họ đánh giá là được bán với giá thấp hơn giá trị thật. Họ có xu hướng đầu tư vào các cổ phiếu của công ty có chỉ số kinh doanh hiệu quả hơn trung bình của thị trường, hoặc công ty đang tăng trưởng nhanh, hoặc cổ phiếu có giá thấp dưới giá phát hành. Thông thường họ sẽ mua khi thị trường chung đang bi quan (giá và giao dịch giảm) và bán khi thị trường lạc quan (giá và giao dịch tăng).

Một nguyên tắc quan trọng mà Benjamin Graham nhấn mạnh là nhà đầu tư mạo hiểm phải có bản lĩnh để thoát được sự hấp dẫn khi giá lên và sự sợ hãi khi giá xuống quá nhiều của thị trường. Nếu không thoát được, từ nhà đầu tư, họ sẽ bị biến thành nhà đầu cơ chứng khoán. Và theo ông, đầu cơ sẽ thất bại trên đường dài.

Để học về đầu tư (đầu tư bất kỳ thứ gì, không chỉ chứng khoán) thì không gì tốt hơn bằng hãy đọc cuốn sách “Nhà đầu tư thông minh” (The Intelligent Investor) của Benjamin Graham. Có thể phần lớn người ở Việt Nam chưa nghe về cuốn sách này, nhưng có thể so sánh như sau: cuốn sách này có thể xem như là Kinh Thánh trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán. Nó dựng lên nền tảng để từ đó bao nhiêu thế hệ nhà đầu tư và học giả phát triển thành các lý thuyết và phương pháp đầu tư hiện đại mà thế giới hiện đang áp dụng.

Cuốn sách xuất bản năm 1949. Có rất nhiều câu chuyện lý thú xung quanh cuốn sách và tác giả của nó. Chẳng hạn, rất nhiều bạn trẻ thời đó sau khi đọc cuốn sách đã tìm đến lớp học về đầu tư của tác giả Benjamin Graham. Nhờ lớp học đó, hầu hết những học trò của Graham sau này đều trở thành triệu phú và tỉ phú nhờ kinh doanh và đầu tư, trong đó nổi bất nhất chính là Warren Buffett (người giàu thứ hai thế giới hiện nay, chỉ sau Bill Gates). Buffett là học trò duy nhất nhận được điểm A+ trong suốt sự nghiệp dạy học của Graham; và cũng giống như một số học trò khác, Buffet xem Graham là người cha thứ hai của mình. Sau này họ thậm chí còn lấy tên của thầy Graham để đặt tên cho con trai của mình để ghi nhận sự ảnh hưởng lớn lao của Graham đối với họ (đó là theo văn hóa của người Mỹ, còn người Việt không bao giờ làm vậy).

Download sách tại đây

Mua bán chứng khoán như Jesse Livermore

Sinh:	Sinh năm 1877 tại South Acton, Massachusetts; mất năm 1940
Sự nghiệp:	Nhà đầu tư cá nhân
Thành tựu:	Jesse Livermore là nhà kinh doanh chứng khoán và là nhà đầu cơ được nhiều người biết đến trong suốt 50 năm. Ông nổi tiếng vì đã kiếm được cũng như mất đi nhiều tỷ đô la trong suốt sự nghiệp của mình.

Phương Pháp Kinh Doanh Cổ phiếu của William J. O’Neil

Xuất thân là một người môi giới chứng khóan, William J. O’Neil trở thành một nhà kinh doanh thành công tại Mỹ chiến lược kinh doanh chứng khoán CANSLIM khá nổi tiếng. Ông là người sáng lập tờ Investor’s Business Daily và viết nhiều sách nổi tiếng về đầu tư và kinh doanh cổ phiếu.
Trong bài này tác gỉa (LMC) ,dựa vào những tài liệu liệt kê bên dưới, đúc kết lại những phương pháo và kinh nghiệm đầu tư, thực chất là kinh doanh, của William J.O’Neil. Phần lớn những kinh nghiệm và lời khuyên của William J.O’Neil có thể áp dụng để kinh doanh cổ phiếu thành công tại thị trường chứng khóan Việt Nam vào thời điểm hiện tại. Có một số điểm  tạm thời chưa thể  áp dụng. Do đó người đọc cần phải biết chọn lọc và áp dụng đúng để thành công.
Nguyên tắc thành công của nhà kinh doanh cổ phiếu:
Mua cổ phiếu khi nó đang lên giá. Đừng bao giờ đợi cổ phiếu xuống giá và có vẻ như rẻ mới mua. Mua khi giá đang lên giá và bán khi giá đạt được mức 20-25% giá đã mua.
Luôn phải nhận biết múc nào là đỉnh điểm và bán ngay cổ phiếu trước khi nó đển đỉnh và chuẩn bị xuống dốc. Nhớ quyết đóan và bán cổ phiếu khi  đang bị lỗ ít. Đừng bao giờ chần chừ, vì mức thua lỗ sẽ ngày càng lớn hơn. Hãy quyết đóan và cắt lỗ càng sớm càng tốt. Đừng bao giờ để mức thua lỗ lên đến 8%.
Đừng quan tâm đến những chỉ số của các nhà phân tích cơ bản, đầu tư theo giá trị. Đừng quan tâm đến tỷ số Giá cả trên lợi nhuận của cổ phiếu, cổ tức, giá trị sổ sách..
Xác định tỷ lệ lợi nhuận và thua lỗ cố định. Ví dụ như bạn chọn tỷ lệ lợi nhuận-thua lổ là 3-1. Nghĩa là nếu bạn bị thua lỗ một cố phiếu là 3%-5%, thì hãy đạt lợi nhuận từ cổ phiếu khác ở mức gấp 3 lần tức là 9%-15%
Hãy sử dụng đồ thị:
Không phải nhà phân tích kỹ thuật nào cũng thành công, nhưng điều đó không có nghĩa là công cụ phân tích kỹ thuật là không hiệu quả. Ngược lại chúng - đồ thị biễu thị giá và lượng giao dịch là một công cụ tuyệt vời trong kinh doanh cổ phiếu. Bạn hãy học kỹ năng đọc đồ thị và từ đó tập xác định phán đóan xu hướng giá của cổ phiếu. Khi đã thành thạo kỹ năng này, chắc chắn kết quả kinh doan của bạn sẽ khả quan hơn rất nhiều.
Dưới đây là một số ít đồ thị tiêu biểu mà khi chúng xảy ta thì bạn nên mua vào:
* Đồ thị Cốc Nước Có Tay cầm : Giá cổ phiếu xuống, chạm đáy, đi lên  một chút, rôi bình ổn trong một thời gian sau đó tăng trở lại. Khỏan thời gian bình ổn này hiển thị trên đồ thị như là tay cầm của cốc nước và đó chính là điểm chúng ta nên mua vào
* Đồ Thị Hai đáy: Đồ thị này có dạng chữ W, trong đó đáy bên phải sâu hơn đáy bên trái. Hãy mua vào khi giá cổ phiểu ở mức thấp hơn mức cao trước đó, từ 5-15%
* Đồ Thị Bằng Phẳng: Sau khi đồ thị giá đi lên, nó bình ổn trong thời gian khá lâu. Thông thường đây là dấu hiệu cổ phiểu củng cố trước khi nó đi lên tiếp.
* Những đồ thị kiểu như vậy đưa lại thành công với xác suất cao cho người kinh doanh. Tuy vậy đôi khi đồ thị đổi rất nhanh, nhất là khi tòan bộ thị trường đang trong giai đọan giảm giá (con gấu). Do đó không bao giờ  kinh doanh cổ phiếu vào thời kỳ suy thóai của thị trường.
Hệ Thống CANSLIM:
Hệ thống CANSLIM giúp nhà kinh doanh cổ phiếu xác định cổ phiếu và thời điểm thuận lợi để mua vào
C - Current Quarterly Earnings : Lợi nhuận trong quý hiện tại. Hãy so sánh lợi nhuận của công ty trong quý năm nay so với cùng quý đó năm trước. Chú ý đến những cổ phiếu có mức tăng trưởng 18%-20% năm. Những công ty tuyệt với đôi khi có mức tăng trường lợi nhuận quý  lên đến 50%-70%. Ngòai phần trăm, chúng ta còn phải chú ý đến con số tuyệt đối. Công ty với mức lợi nhuận 100 triệu đô tăng 20% sẽ có ý nghĩa hơn công ty có lợi nhuận 10 triệu đô tăng trưởng 30%. Một điều quan trọng nữa là xem xét xem sự tăng trưởng này có tính bền vững không.
A -Annual Earnings : Lợi nhuận năm hiện tại. Chúng ta chỉ nên đầu tư vào công ty có lợi nhuận năm tăng trưởng từng năm trong 3 năm vừa qua. Mức tăng trưởng tối thiểu là 25%. Kiểm tra tính xác thực của tăng trưởng, bằng việc xem xét ROE - tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sỡ hữu. ROE phải đạt ít nhất 15%; lý tuởng nhất là trong khỏan 20-25%
N –New factors: Yếu tố mới.  Khi công ty có yếu tố mới, chẳng hạn như sản phẩm mới, thị trường mới, ban điều hành mới.
S -Supply and Demand : Cung và Cầu.  Khi giá dao động lên xuống mà khối luợng giao dịch nhỏ thì cũng không nói được điều gì. Khi giá lên xuống kèm theo khối luợng giao dịch ngày càng tăng thì đó mới thực sự là dấu hiệu quan trọng.
L –Leader and Lagger : Cổ phiếu “Xịn” và cổ phiếu “hạng hai”. Chỉ mua cổ phiếu hàng đầu. Tập trung vào những ngành làm ăn tốt nhất và chỉ tập trung vào những cổ phiếu dẫn đầu trong ngành đó. Dẫn đầu nghĩa là phải vuợt qua mức 70% số cổ phiếu còn lại trong ngành. Không nên mua cổ phiểu hàng hai, là cổ phiếu nằm trong số 70% dưới. Nếu có cổ phiếu lọai này thì nên bán ra.
I -Institutions – Nhà đầu tư tổ chức . Chúng ta nên mua cổ phiếu mà các nhà đầu tư tổ chức có ít nhất 25% sỡ hữu. Lý do thứ nhất đó là nhà đầu tư tổ chức không bao giờ mua cổ phiếu mà không nghiên cứu điều tra tình hình kinh doanh cũng như năng lực của ban điều hành của công ty đó. Lý do thứ hai khi chúng ta muốn bán, thì đã có sẵn một thị trường lớn sẵn sàng. Chúng ta có thể bán với giá lỗ nhưng ngược lại chúng ta không bị rủi ro thanh khỏan đối với những cổ phiếu này.
M –Market Direction – Xu hướng thị trường . Thị trường luôn luôn đúng và là người duy nhất đúng. Do đó, những người kinh doanh thành công không nên bao giờ tìm cách đi ngược lại thị trường. Và để kinh doanh cổ phiếu thành công ,việc nắm bắt xu hướng của thị trường là cực kỳ quan trọng. Chúng ta hãy theo dõi tin tức, đọc những báo phân tích chuyên nghiệp để nắm vững xu hướng thị trường. Lịch sử đã minh chứng rắng những độc giả thường xuyên của những tờ báo chuyên về đầu tư chẳng hạn như tờ Investor Business Daily đã tránh được được những bong bóng IT thời gian vừa qua.
12 dấu hiệu để ra quyết định mua cổ phiếu:

• Lợi nhuận quỹ hiện tại tăng 25% so với quý đó năm trước.
• Mức tăng trường lợi nhuận quý ngày càng tăng lần.
• Lợi nhuận năm tăng trưởng ít nhất 25%/năm trong 3 năm vừa qua.
• Doanh số quý hiện tại tăng trưởng 25%, hoặc tăng trưởng liên tục trong 3 năm quý vừa qua.
• Tỷ suất Lợi nhuận sau thuế đạt mức cao nhất từ trườc đến nay và đứng đầu ngành.
  Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sỡ hữu đạt ít nhất 15%.
• Dòng tiền mặt tăng nhanh hơn lợi nhuận. (Điểm này hết sức quan trọng đối với cổ phiếu ngành công nghiệp).
• Cổ phiếu xếp hàng top 10% trong thị trường đang tăng trưởng (thị trường con bò)
• Ngành của cổ phiếu này được xếp vào top 10%.
• Cổ phiếu này được đưa vào danh mục của quỹ đầu tư có kết quả tốt nhất trong vòng 2 quý qua.
• Công ty mua lại cổ phiếu với tỷ lệ ít nhất 5%.
• Và, quan trọng là chúng ta phải hiểu rõ tình hình kinh doanh, quản lý, chiến lược của công ty.